Hôtel van Eetvelde: het bureau teruggevonden, de geschiedenis teruggevonden

Het huis dateert van 1895. Edmond van Eetvelde en zijn echtgenote willen er zowel een gezinsleven leiden als officiële ontvangsten houden. Aan de avenue maakt Horta meteen duidelijk wat er komen gaat: een zichtbaar gelaten metalen skelet, grote ruiten, panelen met arabesken tussen de verdiepingen.

Binnen ontwerpt hij eerder een parcours dan een plattegrond. In het hart van het huis rijst een achthoekig atrium over twee bouwlagen; de trap en de salons liggen er in een kring omheen. Het glasdak vormt daar een grote bloemkroon van helder glas, omzoomd met bladwerk en gedragen door slanke metalen zuilen. De bezoeker overziet nooit alles in één oogopslag.

Die schoonheid had een functie. Van Eetvelde was een van de belangrijkste bestuurders van de Congovrijstaat, een gebied onder het persoonlijke gezag van Leopold II. Zijn bestuur nam deel aan een systeem van koloniale uitbuiting dat verbonden was met massaal geweld tegen de Congolese bevolking. Het huis diende ook om deze macht in scène te zetten.

De representatieve werkkamer vormde het middelpunt. Lambrisering, boekenkasten, een marmeren schouw en het grote meubel waren één geheel. De meubelmaker Henri Pelseneer had het bureau gemaakt naar tekeningen van Horta; zijn houtsoorten en lijstwerk sloten aan bij die van de kamer. Een klein bronzen beeldje van Victor Rousseau, Le Liseur, had er zijn plaats.

In de 20e eeuw wordt het huis opgedeeld en verbouwd, en verdwijnt het bureau. Pas doordat onderzoek, collecties en foto’s uit die tijd met elkaar werden vergeleken, kon het worden geïdentificeerd. Het is uitgeleend voor minstens vijf jaar. Ook een exemplaar van Le Liseur, opgespoord bij een veiling in Berlijn, is naar de kamer teruggekeerd.

Het huis staat sinds 2000 op de UNESCO-werelderfgoedlijst en ontvangt vandaag bezoeken en activiteiten in het kader van LAB·AN. In dezelfde kamer ziet men een meesterwerk van de art nouveau en een getuige van de Belgische koloniale geschiedenis.