Afrikaansestraat 92 · Sint-Gillis
Afrikaansestraat 92: art nouveau in de details
- Plek
- Maison de Lestre
- Architecten
- Benjamin de Lestré de Fabribeckers
- Bouw
- 1904
- Status
- Beschermd monument
Aan de Afrikaansestraat 92 kan een detail de voorbijganger ontgaan: een handtekening, bijna op de grond in de steen gegraveerd, “de Lestré / Archte” (“de Lestré / architect”). Architect Benjamin de Lestré de Fabribeckers liet zijn naam achter op een plek waar zelden iemand kijkt. Zijn gevel verdient dezelfde aandacht voor onopvallende dingen. Van veraf lijkt ze rustig en ingetogen; van dichtbij blijkt het een uiterst nauwkeurig ontwerp.
De plannen dateren van 1904. De Lestré koos voor een geometrische art nouveau, ver verwijderd van de weelderige lijnen die men er spontaan mee verbindt. Het huis telt vier bouwlagen. Lichte baksteen, witte steen, blauwe hardsteen en metaal vormen een ingetogen palet. Geen enkel element draagt op zich het hele effect: het is de herhaling ervan die het geheel zijn samenhang geeft.
Kijk bijvoorbeeld naar het motief van cirkels gecombineerd met gestileerde stengels. Het gaat van de steen over naar het ijzerwerk, zonder zijn eigenheid te verliezen. Hoger springt een afgeronde bow-window vooruit boven de straat, terwijl balkons, bogen en kroonlijst een spel van beheerste krommen herhalen. Dezelfde vormenfamilie keert terug op verschillende verdiepingen en in meerdere materialen. Die eenheid valt meer op bij een tweede blik dan bij de eerste.
Het interieur spreekt nochtans een andere taal. De salon put uit de smaak van de neo-Vlaamse renaissance: kassettenplafond, schouw in rood marmer, effecten van Córdobaleer. In andere kamers duiken empire- of Moorse invloeden op. Die mengeling kan verrassen wie denkt dat een art-nouveauhuis dat van de inkomhal tot de zolder moest zijn. Aan het begin van de 20e eeuw gaven veel eigenaars er nog de voorkeur aan verschillende referenties te mengen. Een moderne gevel kon best historische decors herbergen.
De straat zelf draagt een geschiedenis die verder reikt dan de architectuur. Haar naam, eind 19e eeuw vastgelegd, verwijst naar de koloniale propaganda uit de tijd van Leopold II. Vandaag verdient die naam te worden herplaatst in die context, zonder daarom de geschiedenis van de straat te verwarren met die van elk huis dat ze telt.
Het huis is sinds 1997 beschermd. Het heeft niet de bekendheid van het werk van Horta, noch de buitensporigheid van Saint-Cyr, maar het verruimt op nuttige wijze het beeld van de Brusselse art nouveau. Hier zoekt de moderniteit geen sensatie: ze beweegt van een steenmotief naar een ijzeren leuning, bijna op fluistertoon.
Foto’s : Busoni (1, 2, 3), CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
