Cases Chapa: drie architecten onder één kroonlijst

Acht percelen komen hun toe. Tussen 1909 en 1913 krijgt Antonio Martorell de kant van de plaça de Cànovas, Emilio Ferrer één gebouw aan de Gran Via en Carlos Carbonell het einde van de laan en de hoek ervan. Ieder tekent zijn eigen plattegronden van de verdiepingen. Aan de buitenkant wijkt niemand af van het gemeenschappelijke ontwerp. Valencia had nog geen woonblok van dit formaat dat in één keer was gebouwd: dit beslaat bijna de helft van een bouwblok van de Ensanche.

De kroonlijst houdt het geheel bijeen. Helemaal bovenaan golft ze van het ene gebouw naar het andere, en een slinger van bladwerk in stuc volgt elk van haar dalen. Daaronder staan de ijzeren balkons in lange rijen; tussen de vensters herhalen gebeeldhouwde wapenschilden zich, allemaal gelijk. Zonneschermen met lamellen hangen over de borstweringen. Andere gebouwen in de buurt namen deze golf over.

Alleen de hoeken doorbreken de lijn. Het zijn afgeschuinde hoeken, de chaflanes, en die van Carbonell is een verdieping hoger dan die van zijn buren. Aan elke kant stapelen twee beglaasde erkers met wit schrijnwerk zich op en ronden zich af boven de stoep; een balkon bekroont de hoogste. Bovenaan omlijsten twee bogen met een rond oog de gevel. Onderaan loopt een zwarte ijzeren deur met rondboog op tot de tussenverdieping.

Achter de gevel gaan de drie architecten uit elkaar. Vestibules en trappen verschillen van deur tot deur, de meeste vrij sober. Bij Carbonell, op de hoek, ligt de trap in een cirkelsegment; de gids van de architecten van Valencia beschreef er in 2007 een decor van bloemen en geometrische figuren dat intact was gebleven. Een trappenhuis van het geheel, ongeveer twaalf jaar geleden gefotografeerd, eindigt onder een ovaal glasdak: rode rozen en gele bloemen, tot slingers gebonden op helder glas, in een rand van blauwe linten. Deze gebouwen zijn bewoond, en nergens lazen wij dat ze bezocht kunnen worden.

De eenheid hield niet overal stand. Dezelfde gids noteerde een zeer ongelijke staat: sommige gebouwen zijn bewaard of gerenoveerd, andere bijna verlaten. Op onze foto’s is de hoek van Carbonell van een gloednieuw crèmewit. De lange vleugel ernaast, onder dezelfde golf, trekt naar geel.