Casa Sancho: een blauw fries in plaats van rozetten

Don José Sancho bouwt aan een onvoltooide straat. In december 1901 geeft hij opdracht voor een woongebouw op de hoek van een nieuwe doorbraak, zestien meter breed, aangelegd in de geest van Haussmann. Het huis voegt zich naar de nieuwe rooilijn, twee jaar voordat de straat helemaal tot het einde is geopend.

Zijn architect ontwerpt sober. Joaquín María Arnau maakte aan de School van Madrid kennis met het neogotische rationalisme van Viollet-le-Duc, en hij vermengt dat met Griekse motieven. Het Colegio Territorial de Arquitectos de Valencia spreekt van een geleerd eclecticisme, terughoudender dan het eclecticisme dat de nieuwe burgerij eiste.

Het gietijzer werkt even hard als het siert. Onder het grote balkon rijst een zwarte schoor in een boog op uit een zuiltje en eindigt in een leeuwenkop. Daarboven staan de balusters licht van kleur en dicht op elkaar. Op een paneel ernaast zijn twee sterren en een ronde bloem tussen voluten gegraveerd. Hoger hebben de balkons zwarte, gedraaide spijlen, en over elk venster is een kantwerk van metaal gespannen om de jaloezieën te verbergen.

De hoek is voor de mirador. Hij heeft meerdere zijden, begint op de bel-etage en klimt in één ruk door tot aan het dak; zuilen op consoles lijken hem te dragen. Een donkere luifel kroont hem, zo breed als een hoedenrand. Erbovenop steekt een spits omhoog, bedekt met geglazuurde dakpannen in schubvorm, met zijn windvaan.

Rest de fries, helemaal bovenaan. Onder de kroonlijst openen witte bladeren zich als een waaier op een donkerblauwe ondergrond, in de pleisterlaag gekrast. Een vierkant ervan keert terug op de mirador. Arnau had daar Griekse rozetten voorzien. Een decorateur die met hem werkte, heeft ze vervangen. Het Colegio, dat hem niet noemt, ziet in deze band het eerste modernistische kenmerk van het huis.

Veel andere heeft het niet. De twee onderste niveaus zijn bestemd voor de handel, de woningen liggen op de verdiepingen. Arnau overlijdt in 1906. Zijn gebouw heeft vandaag twee stijlen op zijn Wikidata-item: eclectische architectuur en Valenciaans modernisme.